تفاوت ولایت و حضانت
دو مبحث ولایت و حضانت، عبارتی است که بعضاً در بین مردم با یکدیگر خلط می شوند یا به یک معنا انگاشته میشود. در حالیکه دارندگان هر یک از این دو، تکالیف و حقوقی که دارند مجزا از یکدیگر است.
ولایت در قانون مدنی ایران، اختصاص به پدر و جد پدری دارد و طفل تا زمانیکه به سن قانونی ( سن ۱۸ سالگی)نرسیده تحت ولایت این دو قرار دارد. باید توجه داشت که ولایت پدر و جد پدری بصورت همزمان است هر چند که در عرف زمانیکه طفل پدر دارد، معمولاً جد پدری در امور وی دخالت نمی نماید. ولی قهری یا وصی منصوب وی در کلیه امور مربوط به اموال و حقوق مالی طفل نماینده قانونی وی محسوب میگردد.
حال آنکه حضانت بحثی دیگر است، حضانت در لغت بمعنای سرپرستی طفل است که هم حق و هم تکلیف پدر و مادر است، اما اغلب مشکل زمانی ایجاد میشود که پدر و مادر ازیکدیگر جدا میشوند. در این شرایط مادر تا هفت سالگی در نگهداری و حضانت طفل الویت دارد، مگر اینکه وی پس از طلاق با دیگری ازدواج نماید که در این صورت حضانت از وی سلب میشود. پس از هفت سالگی تا زمانی که طفل (دختر یا پسر) به سن بلوغ شرعی ( دختر ۹ سال قمری و پسر ۱۵ سال قمری) برسد حضانت بر عهده پدر است، اما در صورت بروز اختلاف بعد از هفت سالگی اگر مادر مدعی باشد که پدر طفل به دلایلی چون اعتیاد، فساد اخلاقی، سوء استفاده از طفل و یا ابتلا به بیماریهای روانی صلاحیت حضانت طفل را ندارد، تصمیم در مورد حضانت طفل با رعایت مصلحت وی بر عهده دادگاه خواهد بود. بعد از اینکه طفل به سن بلوغ شرعی رسید دیگر انتخاب با وی است که پدر یا مادر را انتخاب نماید.
نکته ای که باید در خصوص حضانت ملحوظ داشت و وجه افتراق حضانت و ولایت نیز هست، اینکه شخصی که حضانت طفل را بعهده دارد، به اعتبار حضانت هیچ ولایتی بر کودک و اموال وی ندارد و نماینده حقوقی وی محسوب نمیشود لذا تصمیمات وی در مورد کودک با توجه به سمت حضانت فاقد اعتبار حقوقی میباشد و کماکان ولایت بر عهده پدر و جد پدری میباشد.
پس در مورد امور مالی طفل صرفاً این دو یا وصی منصوب از طرف ایشان و در صورت نبودن ایشان و وصی منصوب، قیم دخالت می نماید.
مارال ابراهیمی
وکیل پایه یک دادگستری
